Het is drie uur ‘s middags. De aspirant kip piripiri ligt nog in de vriezer, de wasmand heeft zich verstopt onder stapels vieze kleren en je kan die onverstuurde email maar niet uit je hoofd zetten. Een potje UNO met je aandacht behoevende kinderen zit er op dit moment simpelweg niet in. Tegelijkertijd bekruipt het schuldgevoel je al op het moment dat je de iPad aan je kiddo overhandigt. Je weet daarnaast dondersgoed wat de nasleep van deze tijdelijke oplossing kan zijn: een strijd om de aandacht achteraf weer terug te krijgen, gevolgd door driftbuien en zichtbare vermoeidheid.
De verborgen prijs van flitsende schermtijd
We kunnen er simpelweg niet meer omheen. Schermtijd is inmiddels een vast onderdeel van het leven van onze kinderen geworden. Van educatieve apps tot TikTok, digitale media zijn overal. Maar we zien ook een keerzijde die steeds duidelijker wordt: het begint steeds meer op te vallen dat veel kinderen na urenlang “scherm turen” bijzonder overprikkeld en rusteloos gedrag vertonen.
Als ouder (of leerkracht) wil je natuurlijk het beste voor een kind. Je kiest voor populaire, ogenschijnlijk onschuldige video’s, in de veronderstelling dat ze vermakelijk en misschien zelfs educatief zijn. Echter, goed bedoelde, maar onrustige, hectische video’s – met hun snelle scène wisselingen, felle kleuren, constante geluiden en overhaaste tempo – blijken onbedoeld schadelijk te zijn voor de jonge, ontwikkelende hersenen (Cocomelon, I’m talking about you!).
Deze constante stroom van intense prikkels kan leiden tot een reeks negatieve effecten:
- Overprikkeling en rusteloosheid:
We kunnen niet van Juf Emma verwachten dat ze al tapdansend (en het liefst met een drone-show op de achtergrond) de tafel van 3 toelicht. De realiteit is echter wel dat kinderen gewend zijn geraakt aan een torenhoge dosis stimulatie. Wanneer ze vervolgens in een ‘normale’ omgeving komen, lijkt deze saai en missen ze de constante prikkels, wat kan leiden tot onrust en moeite met concentreren. - Verminderde concentratie en aandachtsproblemen:
We noemen dit ook weleens liefkozend “TikTok-brain”. De snelle opeenvolging van beelden en geluiden leert de hersenen om continu van aandachtspunt te wisselen, in plaats van zich langdurig op één taak te richten. Onderzoek toont een verband aan tussen verhoogde schermtijd met niet-interactieve content en aandachtsproblemen bij jonge kinderen. Dit maakt het voor hen aanzienlijk moeilijker om zich te concentreren op taken die langdurige aandacht vereisen, zoals school werk of diepgaand spel. - Impact op taal- en sociale ontwikkeling: Wanneer kinderen passief kijken naar snelle video’s, missen ze cruciale interactie. Ouders praten vaak minder als de tv op de achtergrond aanstaat, en de snelle beelden bieden weinig ruimte voor het verwerken van taal of het oefenen van sociale vaardigheden. Dit kan leiden tot vertragingen in de taalontwikkeling en moeite met het begrijpen van sociale signalen.
- Slaapproblemen: Kinderen lopen vandaag de dag wel erg vroeg een blauwtje. En dan bedoelen we het felle, “blauwe” licht van schermen. Deze intense stimulatie kan de melatonineproductie verstoren, het hormoon dat helpt bij inslapen. Dit kan leiden tot slechter en korter slapen, wat weer de concentratie en het leervermogen beïnvloedt.
Dit zijn serieuze zorgen, en ze worden ondersteund door diverse onderzoeken die zijn ingediend bij het Europees Parlement. Het is daarnaast aangetoond dat de aard van de schermtijd minstens zo belangrijk is als de hoeveelheid.
Terug naar de basis met Planeet Kiddo
Tijd voor een rondje schaamteloze zelfpromotie. Al het voorgaande is namelijk exact de reden waarom wij als jonge ouders Planeet Kiddo zijn gestart. Bij de geboorte van ons eerste kind waren we ons al enigszins bewust van de gevaren die immer aanwezige beeldschermen met zich meebrengen. Na ons nog iets verder te hebben ingelezen werden deze schadelijke effecten steeds duidelijker. De TV ging tenslotte echt de deur uit toen ons zoontje van 8 maanden deze als een woeste viking begon aan te vallen.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) adviseert om kinderen onder de twee jaar helemaal geen schermtijd te geven, en voor kinderen tussen de twee en vier jaar maximaal één uur per dag. Dit advies is er niet voor niets: de eerste levensjaren zijn namelijk van cruciaal belang voor de hersenontwikkeling, waarbij jonge kinderen het meest effectief leren door directe interactie met hun omgeving, mensen en via fysiek spel. Zo ontdekken ze de wereld door te kijken, aan te raken en te bewegen, wat essentieel is voor hun taal, sociale vaardigheden en motoriek.
Afbeelding afkomstig van Kinzoo.com
Wij zullen dus ook nooit aanraden om onze video’s aan de allerkleinsten te laten zien. Laat ze lekker eerst zelf de wereld om hen heen ontdekken voordat ze op een iPad beginnen te kauwen.
Vanaf een jaar of vier kan bewuste en doordachte schermtijd echter wel van toegevoegde waarde zijn. Ons kanaal is vanaf dat moment een uitstekende keuze voor schermtijd die echt bijdraagt aan de groei en het welzijn van het kind.
Op Planeet Kiddo vind je namelijk informatieve content die wordt aangeboden op een prettige toon en in een rustig tempo. Geen flitsende beelden of overhaaste geluidseffecten die de concentratie verstoren. Integendeel! Wij laten zien dat leren ook gewoon rustgevend en leuk tegelijk kan zijn. Door een kalm tempo aan te houden, krijgen kinderen de ruimte om informatie te verwerken, vragen te stellen (aan zichzelf of aan jou!) en echt te begrijpen wat ze zien en horen. Dit bevordert niet alleen de concentratie, maar legt ook een stevige basis voor verdere ontwikkeling.
Ons kanaal is er voor de ouder die bewuste schermtijd zoekt en de leerkracht die echt geeft om het welzijn van zijn of haar klas. Zo werken wij elke dag aan een digitale omgeving die stimuleert zonder te overprikkelen!
Laten we rustig beginnen!
Klaar om de rust terug te brengen in de schermtijd van jouw kiddo? We raden dan aan om te starten met onze video’s over het alfabet, lichaamsdelen of eerste woordjes. Deze zijn speciaal ontworpen om jonge kijkers op een aandachtige manier te boeien, zonder ze te overweldigen met prikkels.
En bevalt dit? Dan zijn er nog tientallen andere video’s op ons kanaal te vinden. Maar alles op zijn tijd! En probeer tussendoor toch nog eens even lekker een potje UNO te spelen met je kiddo. Wij gaan nergens heen!